Budžetski rječnik

Tekući izdaci

Tekući izdaci su redovni izdaci koje lokalne samouprave upotrebljavaju za vršenje redovnih poslova iz sopstvene nadležnosti, odnose se na izdatke koji se ponavljaju, a vezuju se za jednu fiskalnu godinu. Ovi izdaci obuhvataju izdatke za: bruto zarade i doprinosi na teret poslodavaca, ostala lična primanja zaposlenih, materijal i usluge, tekuće održavanje, kamate, rente, subvencije i ostale izdatke.

Bruto zarade i doprinosi na teret poslodavaca

Bruto zarade i doprinosi na teret poslodavca su tekući izdaci koji se odnose na neto zarade, poreze, opštinske prireze i doprinose koji se plaćaju na i iz ličnih primanja zaposlenih.

Ostala lična primanja zaposlenih

Ostala lična primanja zaposlenih su tekući izdaci koji se odnose na izdatke za: zimnicu, stanovanje i odvojeni život, prevoz zaposlenih, naknade skupštinskim odbornicima, jubilarne nagrade, otpremnine prilikom odlaska zaposlenih u penziju i ostale naknade.

Izdaci za materijal i usluge

Izdaci za materijal i usluge su tekući izdaci koji obuhvataju izdatke za: materijal, el.energiju, gorivo, službena putovanja, reprezentaciju, komunikacione usluge, bankarske usluge i negativne kursne razlike, usluge prevoza, advokatske, konsultantske usluge, usluge stručnog usavršavanja, kao i ostale izdatke za materijal i usluge.

Tekuće održavanje

Izdaci za tekuće održavanje su tekući izdaci koji su namijenjeni održavanju javne infrastrukture, građevinskih objekata i opreme u ispravnom stanju. Tekuće održavanje obuhvata: čišćenje, otklanjanje sitnijih nedostataka, rutinske preglede, podmazivanje, otklanjanje sitnijih kvarova i sl.

Kamate

Kamate su tekući izdaci koji podrazumijevaju plaćanje obaveza po osnovu kamata koje lokalne samouprave plaćaju zajmodavcima.

Renta

Renta je tekući izdatak koji se odnosi na plaćanje obaveza po osnovu zakupa objekata, opreme ili zemljišta.

Subvencije

Subvencije označavaju izdvajanje sredstava iz budžeta bez naknade putem transfernih davanja subjektima izvan javnog sektora. Subvencije su tekući izdaci koji se daju korisnicima radi oslobađanja vršenja određenih rashoda, po pravilu za konkretne namjene. Na lokalnom nivou, ove subvencije najčešće imaju za cilj pomoć u razvoju određenih djelatnosti (agrobudžet, preduzetništvo, i dr.)

Ostali izdaci

Ostali izdaci su izdaci koji se odnose na: izdatke po osnovu isplata ugovora o djelu, troškove sudskih postupaka, izradu i održavanje softvera, osiguranje, doprinoce za članstvo u domaćim i međunarodnim organizacijama, komunalne naknade, kazne, takse i ostale izdatke.

Transferi za socijalnu zaštitu

Transferi za socijalnu zaštitu se odnose na izdatke koji imaju za cilj sprečavanje i otklanjanje socijalne ugroženosti pojedinaca, porodica ili određenih kategorija stanovništva.

Transferi institucijama, pojedincima, nevladinom i javnom sektoru

Transferi institucijama, pojedincima, nevladinom i javnom sektoru se odnose na plaćanja bez odgovarajućeg činjenja protivusluge, a koja su vezana za transakcije između učesnika u javnoj potrošnji, nosilaca javne potrošnje, nevladinog sektora i pojedinaca, pod uslovom da nemaju komercijalni karakter.

Transferi javnim preduzećima

Transferi javnim preduzećima obuhvataju izdatke koje lokalne samouprave imaju prema javnim preduzećima čiji su osnivači, a koji vrše javne poslove od neposrednog značaja za lokalno stanovništvo.

Transferi nevladinim organizacijama, političkim partijama, strankama i udruženjima

Transferi nevladinim organizacijama, političkim partijama, strankama i udruženjima odnose se na plaćanja ovim organizacijama koje obavljaju svoju djelatnost na teritoriji odnosne lokalne samouprave bez odgovarajućeg činjenja protivusluge.

Transferi pojedincima

Transferi pojedincima se odnose na izdatke za: nagrade zaslužnim građanima, studentske nagrade, rješavanje stambenih pitanja i liječenje građana, poboljšanje materijalnog položaja boraca, i sl.

Ostali transferi

Ostali transferi obuhvataju sve transfere (plaćanja) bez odgovarajućeg činjenja protivusluge prema onim korisnicima koji nisu pomenuti u prethodnim klasifikacijama (opštinama, budžetu države, i dr.).

Kapitalni izdaci

Kapitalni izdaci obuhvataju sve one izdatke nastale po osnovu isplata za izgradnju i kupovinu novih kapaciteta namijenjenih javnoj potrošnji, proširenju kapaciteta, rekonstrukciji ili tehničkoj racionalizaciji, a čiji se efekti očekuju u periodu dužem od godinu dana. Izdaci za ove namjene odnose se na lokalnu infrastrukturu, građevinske objekte, uređenje zemljišta, opremu, investiciono održavanje, i ostalo.

Pozajmice i dugovi

Pozajmice i dugovi su izdaci koji se odnose na ustupanja novčanih sredstava drugoj strani na određeno vrijeme, uz obavezu te druge strane da primljena novčana sredstva nakon protoka određenog vremena vrati uz ugovorenu nadoknadu (kamatu).

Otplata dugova

Otplate dugova su izdaci koji se odnose na sve izdatke nastale po osnovu isplata kojima se vrši otplata duga po osnovu korišćenih kredita i emitovanih hartija od vrijednosti, datih garancija i obaveza iz prethodnog perioda.

Rezerve

Rezeve su izdaci koji se koriste za hitne i nepredviđene izdatke tokom godine, a odnose na sve izdatke nastale po osnovu isplata iz tekuće i stalne budžetske rezerve, kao i ostalih rezervi.

Dug (Neizmirene obaveze)

Dug (neizmirene obaveze) su neizmirena plaćanja budžeta i budžetskih korisnika, koje rezultiraju iz prošlih transakcija ili događaja, odnosno obaveze koje nijesu plaćene u ugovorenom roku.

Prihodi

Prihodi lokalnih samouprava su novčana sredstva koje lokalna samouprava prikuplja radi pokrivanja javnih rashoda, odnosno vršenja poslova iz svoje nadležnosti, a sa ciljem zadovoljavanja potreba građana.

Tekući prihodi

Tekući prihodi su redovni prihodi jedinica lokalnih samouprava koji se prikupljaju iz stalnih ekonomskih izvora, a služe za podmirivanje tekućih (redovnih) obaveza. Tekući prihodi na lokalnom nivou su: opštinski porezi, takse, naknade i ostali prihodi čije se ubiranje vezuje za jednu fiskalnu godinu.

Porezi

Porezi su tekući prihodi kojim lokalna samouprava od subjekata pod svojom poreskom vlašću prinudno uzima novčana sredstva, bez neposredne protivusluge, radi podmirenja javnog interesa i postizanja socijalnih, ekonomskih i drugih javnih ciljeva. U budžetu lokalnih samoprava prikazani su sopstveni porezi (porez na nepokretnosti i prirez porezu na dohodak fizičkih lica) i ustupljeni porezi (porez na dohodak fizičkih lica i porez na promet nepokretnosti).

Takse

Takse su tekući prihodi koji se naplaćuju za usluge koje fizičkim ili pravnim licima vrše javni organi ili druga javno pravna tijela. Budžet lokalne samouprave sadrži prihode od lokalnih komunalnih taksi, lokalnih administativnih taksi i drugih taksi.

Koncesione i druge naknade za korišćenje prirodnih dobara koje dodjeljuje Država

Koncesione i druge naknade za korišćenje prirodnih dobara koje dodjeljuje država su naknade koje plaćaju koncesionar ili koncedent, u skladu sa javnim ugovorom koji uređuje koncesiju, a plaćaju se za korišćenje prirodnih bogatstava, dobara u opštoj upotrebi i drugih dobara od opšteg interesa.

Ostale naknade

Ostale naknade su naknade koje se uvode radi rješavanja određenih ekonomskih, urbanističkih, saobraćajnih, ekoloških i drugih ciljeva. U budžetima lokalnih samouprava prikazani su prihodi od naknada za: komunalno opremanje, korišćenje opštinskih puteva, godišnje naknade pri registraciji motornih vozila, traktora i priključnih vozila, korišćenje drumskih motornih vozila i njihovih priključnih vozila (eko naknade) i druge naknade.

Ostali prihodi

Ostali prihodi su prihodi koje lokalne samouprave ostvaruju od naplate: novčanih kazni izrečenih u prekršajnom i drugom postupku zbog neplaćanja lokalnih poreza, kamata zbog neblagovremenog plaćanja lokalnih poreza, zakupa poslovnih prostora, prihoda koje svojom djelatnošću ostvare organi lokalne uprave, službe, javne ustanove, i dr.

Primici od prodaje imovine

Primici od prodaje imovine su primici koje lokalne samouprave ostvaruju prodajom svoje finansijske ili nefinansijske imovine.

Primici od otplate kredita i sredstva prenesena iz prethodne godine

Primici od otplate kredita obuhvataju ostvarene novčane iznose po osnovu otplate kredita datih od strane lokalne samouprave drugim pravnim ili fizičkim licima, dok sredstva prenesena iz prethodne godine predstavljaju prenijete depozite iz prethodne godine koji su namijenjeni isplatama u tekućoj godini.

Donacije i transferi

Donacije su bespovratno ustupljena novčana sredstva od raznih donatora, dok su transferi novčani iznosi koji lokalnim samoupravama pripadaju po osnovu zakona, a za koje ne postoji obaveza činjenja protivusluge i kao takvi nemaju komercijalni karakter.

Transferi od budžeta države (uslovne dotacije)

Transferi od budžeta države (uslovne dotacije) su transferi koje država daje lokalnim samoupravama radi finansiranja investicionih projekata od posebnog interesa za tu ili više lokalnih samouprava.

Transferi od Egalizacionog fonda

Transferi od Egalizacionog fonda su transferi koji pripadaju onim lokalnim samoupravama koje se nalaze u finansijskom položaju koji je ispod prosječnog za sve opštine u Crnoj Gori, a kao takvi imaju opštu namjenu.

Ostali transferi i donacije

Pozajmice i krediti

Pozajmice i krediti predstavljaju primitke koji su ostvareni na osnovu novčanih pozajmica koje je lokalna samouprava dužna, nakon isteka određenog roka, vratiti uz ugovorenu cijenu (kamatu). Radi se o pozajmljenim sredstvima koja su lokalne samouprave pozajmile po osnovu ugovora o zajmu kod pravnih ili fizičkih lica.